Cantillon Etkisi

Para arzındaki değişimden kaynaklanan nispi fiyat değişmeleri Cantillon etkisi olarak adlandırılır.

İlk olarak 18. yüzyılda ekonomist Richard Cantillon tarafından tanımlanan Cantillon etkisi, para arzının değişmesiyle ortaya çıkan nispi fiyat değişimlerine verilen isimdir. Bankalar aracılığıyla ucuz fiyatlı para üretilmesi, her şeye olan talebin eş zamanlı olarak artacağı anlamına gelmez. Aksine tarih bize bazı varlıkların diğerlerine göre daha iyi bir performans sergilediğini göstermiştir: bazı varlıkların fiyatları artarken diğerlerininki de düşer.

Bitflasyon etkisi de Cantillon etkisinin bir türüdür. Bitflasyon, borç durgunluğu sırasında merkez bankasının, varlıkların değerini yükseltmek amacıyla para basmasıyla ortaya çıkar. Merkez bankasının çabalarına karşın yeni üretilen paradan yararlananlar, borç piyasalarında süregelen deflasyonist eğilimle mücadele etmek yerine, emtialara ve diğer ilgili varlıklara harcamayı tercih ederler. Merkez bankasının ekonomiyi canlandırma girişimi sadece başarısız olmakla kalmaz, bunun yerine hammadde ve tüketici temel fiyatlarının artması neticesinde yaşam maliyetinde, stagflasyonun etkileriyle karşılaştırılabilir derecede, bir artışa neden olabilir.

Cantillon etkisi, ciddi bir ücret kazanan veya servetinin büyük bir bölümünü nakit olarak elinde bulunduran herkese ek bir vergi koyma yöntemidir. Bu vergi, finansal varlıklara yatırım yapanları veya devlete yüklenicilik yapanları ödüllendirir.

Peki Cantillon etkisi nasıl çalışır?

Cantillon etkisine göre, yeni para arzının ilk alıcısı, fiyatlar yükselmeden önce para harcama için arbitraj şansına sahiptir. Bunun nedeni büyük oranda, sıfıra yakın bir maliyetle yeni paranın yaratılması ve başta bankalar olmak üzere belirli taraflara dağıtılmasıdır. Bu bankalar bu parayı para arzındaki artış nedeniyle fiyatları henüz yükselmemiş ürün ve varlıkları satın almak için kullanabilirler.

Neticede bankalar, ürünleri düşük fiyattan almış olurlar. Dolayısıyla merkez bankasıyla sıkı bağları olan kişi ve kurumlara (yani bankalara ve güç sahiplerine) finansal sistemle daha az bağlantısı olanlara göre finansal avantajlar sağlanmaktadır.

Cantillon etkisinin anlaşılması, enflasyonun, vatandaşların satın alma gücü üzerinde hükümet tarafından dayatılan, yasama dışı ve geriye dönük bir vergi olduğunun farkına varılmasını sağlar.

Kaynak


0 Yorum
Inline Feedbacks
Bütün yorumları gör