Solana (Blokzincir)

Solana, hızlı büyüme ve NFT çılgınlığının ardından 2021’in en yeni projelerden biri oldu. Solana hakkında bilmeniz gereken her şeyi bu yazımızda bulabilirsiniz.

Blokzincir teknolojisi, yenilikçi olmasına rağmen, yüksek ücretler, ölçeklenebilirlik sorunları, düşük verimlilik ve daha birçok zorlukla karşı karşıya.

DeFi ekosistemindeki birtakım projeler, ilk ölçeklenebilir ağa sahip blokzincir olmak için rekabet ederken, bir yandan da kullanıcıların bu yaygın sorunlarını çözmeye çalışarak en iyi deneyimi yaşamalarını sağlıyor.

DeFi camiasında ilgi toplamakta olan bu projelerden biri de Solana. Bu açık kaynaklı, sansüre dirençli blokzincir, ölçeklenebilirliği artırmak ve merkezi olmayan uygulamalar (dApp’ler) oluşturmak amacıyla sağlam bir ağ sunmak için kapsamlı bir dizi teknolojiden yararlanıyor.

Solana Nedir?

Solana, dağıtık bilgi işlem sistemi sayesinde, saniyede 65.000 işlemlik (TPS) hacmiyle merkeziyetsiz uygulamalar (dApp’ler) oluşturmayı sağlayan merkeziyetsiz bir protokoldür.

Hisse Kanıtı (Proof-of-Stake / PoS) veya Emek Kanıtı (Proof-of-Work / PoW) mekanizmasıyla işleyen çoğu protokolün aksine, Solana, ağ güvenliğini korurken, ölçeklenebilirliği güçlendiren yeni bir kriptografi mekanizması olan Geçmiş Kanıtı’nı (Proof-of-History / PoH) kullanır.

Solana, ikinci katmanlara (Layer-2) veya zincir dışı uygulamaları uygulamak zorunda kalmadan saniyede binlerce işlemi destekleyebilen birkaç birinci katman (Layer-1) çözümünden biridir.

Solana’nın Temel Teknolojileri

Geçmiş Kanıtı: Kriptografik Bir Saat

Geçmiş Kanıtı (PoH), Solana’nın mutabakat mekanizmasıdır. Geçmiş Kanıtı, herhangi bir zamanda ağ üzerinde bir olayın meydana geldiğini kanıtlamak amacıyla dijital bir kayıt sağlayan bir hesaplama dizisidir.

PoH işlem akışı

Bu yöntemi, ağdaki her işleme verinin yanında bir zaman damgası atayan bir kriptografik saat olarak düşünebiliriz. Bu işlem, mevcut veriye basit bir veri eklenerek gerçekleştirilmektedir.

PoH, işlemleri doğrulamak için ek bir araç işlevi gören, mutabakat için Tower BFT algoritmasını kullanan Hisse Kanıtı’na (PoS) yöntemini baz alır. PoH, temelde, yüksek frekanslı bir Doğrulanabilir Gecikme Fonksiyonudur (Verifiable Delay Function / VDF).

Bir VDF, benzersiz ve güvenilir bir çıktı üretmeye yönelik üç aşamalı (Kurulum, Değerlendirme, Doğrulama) bir fonksiyondur. Blok üreticilerinin ağın ilerleyebilmesi için yeterli bir süre beklediğini kanıtlayarak ağdaki düzeni korur.

Solana, 256 bit uzunluğunda bir değer (aynı zamanda Bitcoin’in de kullandığı bir değer olan) veren bir dizi patentli kriptografik fonksiyon olan SHA256’yı (Secure Hash Algorithm 256-bit) kullanır.

Solana ağı, CPU’larda yer alan hash dizileri tarafından talimat verilen gerçek zamanlı verileri sağlayarak SHA256 adedini ve hash’leri örnekler.  

Solana ağındaki doğrulayıcılar, belirli bir hash dizisi oluşturulmadan önce oluşturulan belirli bir veri parçasını kaydetmek için bu hash dizisini kullanabilir. Bu veri parçası eklendiğinde, işlemlerin zaman damgası oluşturulmuş olur.

Solana, ortalama 400 milisaniyelik blok süresi ve ortalama 0.000005 SOL (Solana’nın temel kriptoparası) işlem ücretiyle 65.000 TPS’lik bir işlem hacmine ulaştığını iddia ediyor. Bu sayılara ulaşmak için, ağdaki tüm doğrulayıcılar, diğer düğümlerin de işlemleri doğrulamasını beklemek yerine olayları takip edebilmeleri amacıyla, bir kriptografik saate sahiptir.

Tower BFT

Pratik Bizans Hata Toleransı (pBFT) protokolünün optimize edilmiş bir sürümü olan Tower BFT, ağı güvenli ve çalışır durumda tutmaktadır. Bu mekanizma, Solana’nın PoH kriptografik saatinden yararlanan temel mutabakattır.

Tower BFT, geri alma maliyeti, düğümler arasındaki farklı ASIC hızları veya ödüle dayalı oylamaya ilişkin riskler gibi bazı sorunları çözer.

Türbin

Türbin, verileri küçük bir bant genişliği kullanan dağıtık paketlere bölerek ağdan yararlanan ve düğümlerin daha az güç kullanarak daha iyi performans göstermesini sağlayan bir blok yayma protokolüdür.

Kümeler

Kümeler, asli görevleri müşteri işlemlerine hizmet ederek birlikte çalışmak olan ancak farklı amaçları olan doğrulayıcı gruplarıdır. Solana’ya göre, kümeler bir arada var olabilir ve iki küme ortak bir başlangıç bloğunu paylaştığında birbirine yaklaşmaya çalışırlar.

Gulf Stream

Gulf Stream, Solana’nın mempool (bellek havuzu) olmaksızın çalışan yönlendirme protokolünü ifade eder. Bir mempool, onaylanmamış işlemleri blok zincirine eklenmeden önce depolamak üzere kullanılan bir kriptopara birimi düğümü mekanizmasıdır.

Pipelining

Pipelining, her bir CPU’nun görevini tamamlaması için farklı aşamalar oluşturan çoklu işlem işleme birimidir. Bu teknik, CPU tasarımında yaygın olarak kullanılmaktadır.

Solana’nın Tarihi ve Kuruluşu

Solana, 2017 yılında, çok uluslu bir şirket olan Qualcomm’un eski bir mühendisi olan Anatoly Yakovenko tarafından kuruldu. Aynı yıl, ağırlıklı olarak kullanılan Hisse Kanıtı ve Emek Kanıtı yöntemini kullanan blokzincirleri geliştirebilecek yeni bir algoritmaya sahip dağıtık bir sistem oluşturma fikriyle Solana Whitepaper’ını yayınladı.

Veri yapısı içinde zaman geçişini kodlamak için bir zaman tutma tekniği olan Geçmiş Kanıtı (PoH) bu şekilde doğdu.

İlk SOL Satışı

Yakovenko, Solana’yı başlatmak için meslektaşları Greg Fitzgerald ve Eric Williams ile bir araya geldi ve bir yıl sonra bir prototip test ağı oluştururken bir yandan da San Francisco, California merkezli Solana Labs’ı kurdu.

Proje, Mart 2020’de 25,6 milyon doları aşan bir İlk Para Teklifi (ICO) aracılığıyla sahneye çıktı. Bununla birlikte Solana Labs, Haziran 2021’de, ağın daha da geliştirilmesi amacıyla 314 milyon dolar daha topladı.

O zamandan beri, DeFi alanında en hızlı büyüyen protokollerden biri haline geldi. 2021’de protokol, yalnızca teknolojisi sayesinde değil, aynı zamanda değeri patlayan temel kriptoparası olan SOL’un etkileyici performansı nedeniyle de piyasanın ilgisini çekti.

Solana’nın Arkasındaki Ekip

Proje, kurucu üyeler olan Yakovenko, Fitzgerald ve Williams dışında, tanınmış geliştiriciler ve yönetim personelini de bünyesine katmayı başardı.

Merkezi İsviçre’de bulunan ve kar amacı gütmeyen bir kuruluş olan Solana Vakfı’nın arkasındaki ekip, Solana’yı desteklemek için uluslararası ortaklarla birlikte çalışıyor. Diğer taraftan Solana Labs ise protokolün geliştirilmesiyle ilgileniyor.

Solana Destekçileri ve Ekosistem

Solana’nın çıkışı, aralarında Multicoin Capital, CMCC, Tether, Chainlink, Serum ve daha nicesinin yer aldığı blokzincir ve DeFi alanındaki yüksek profilli şirketlerin ve kurumsal sermayenin de ilgisini çekti.

Şu anda Solana’nın ekosisteminde farklı sektörlerden 231’den fazla şirket yer alıyor. AMM’ler (Otomatik Piyasa Yapıcılar – Serum), oracle’lar (ChainLink, Gravity, Santral, Switchboard ve Nozomi), stabilpara projeleri, cüzdanlar ve borsalar bunlardan bazılarıdır.

$SOL

SOL, Solana’nın işlem ücretlerini ödemek ve ağın devamının sağlanması amacıyla kullanılan temel kriptoparadır. Enflasyonist bir kriptopara olsa da azalan bir arza ve %1,5’lik yıllık enflasyon oranına sahip olacak şekilde tasarlanmıştır.

SOL, Mart 2020’de beta testnet sürümünün ortasındayken piyasaya sürüldü ve önde gelen kriptopara birimlerinden biri olmayı başardı.

Daha önce de belirtildiği gibi, SOL, 2021’de son derece iyi bir performans sergiledi ve hatta toplam piyasa değeri açısından (Eylül 2021 itibariyle) 7. en büyükkripto para birimi haline geldi. (Yazının Kriptopedia’ya eklendiği 9 Aralık 2021 itibariyle 5. sırada bulunmaktadır.)

Bu satırlar yazılırken, ICO’dan yaklaşık 18 ay sonra, SOL’un fiyatı, ICO’daki 0,22 dolarlık fiyatının katının yaklaşık 725 katı.

Solana’nın Rakipleri

Solana, DeFi dünyasında Ethereum, Polkadot ve Binance (BSC) gibi sektör liderlerinin meşru bir rakibi olmak için çabalıyor.

Her birinin ne gibi yararları ve olumsuz yanları olduğunu görmek için bunları karşılaştırabiliriz.

Solana’nın 60.000 TPS’nin üzerinde bir işlem hızına ulaşabileceği iddia ediliyor. Bu da Solana’yı DeFi alanı dışındaki diğer sektörlerle rekabet etmek için en hızlı blokzincirlerden biri yapıyor.

Örneğin, Ethereum yalnızca 16 TPS’yi işleyebilir. Solana’nın burada avantajlı:

  • İşlem doğrulamasının yavaş gerçekleşmesini önlemek için farklı bir mutabakat algoritması.
  • Daha düşük ücretler için yeni bir kriptopara ekonomisi modeli.
  • Genel anlamda daha iyi bir kullanıcı deneyimi.

Bununla birlikte, Ethereum 2.0 geliştirilirken Ethereum, DeFi camiasının ilgi odağı haline geldi. ETH 2.0, DeFi camiasındaki herkesin beklediği bir iyileştirme, zira ölçeklenebilirliği büyük ölçüde iyileştirebilir, ücretleri düşürebilir ve işlem hacmini artırabilir.

Geliştiricileri kendine çeken önemli bir özellik de, Solana’nın PoH gibi tipik blokzincir sorunlarını çözmek için işlemler arasındaki süreyi kısaltan ve ağ güvenliğini güçlendiren hibrit mekanizmasıdır.

Solana’yı diğer blokzincirlerden ayıran, anlamamız gereken önemli bir özelliği var: lineer değil ve hibrit sistemi ve teknolojisi, DeFi’yi önemli ölçüde etkiliyor.

NFT’lerin Yükselişi

Solana, özellikle fiyatındaki büyük artış nedeniyle 2021’de popülaritesini artırdı. Bu yazının yazıldığı tarihte, yani Ekim 2021’de, kriptopara birimi yıl başından bu tarihe kazanç açısından yaklaşık %8000 artış göstermiş durumda.

Bunların çoğu, Solana blokzincirindeki NFT’lerin artışı sayesinde gerçekleşti. İnsanların Solana’yı Ethereum’a tercih etmesinin nedeni basitti: daha ucuz ve çok daha hızlıydı ve kullanıcılar NFT’leri çok az maliyetle veya ücretsiz olarak basabiliyorlardı ve bu sayede yüzlerce proje başlamıştı.

Degenerate Ape Academy projesi gibi bazıları, o sırada 1 milyon doların üzerinde satılan NFT’ler içeriyordu. Örneğin, bir kriptopara risk sermaye fonu olan Moonrock Capital, o sırada 1,1 milyon dolar değerinde olan 5980 SOL karşılığında en nadir 13. DegenApe NFT’sini satın aldı.

degen_ape_solana_cover
5980 SOL karşılığı satılan DegenApe

Solana’nın Dezavantajları ve Karşılaştığı Zorluklar

Yine de Solana’nın üstesinden gelmesi gereken kaçınılmaz sorunlar var. Protokol, yüksek profilli blokzincir projeleriyle rekabet edebilse de, blokzincirin çok fazla doğrulayıcısı olmadığı için merkezileşmeye karşı hala savunmasız.

Bu da, Solana’nın eleştirildiği bir yönü: ağdaki herkes bir doğrulayıcı olabilir, ancak bunu yapmak, yüksek hesaplama gücü gerektirdiğinden zordur.

Bu, protokolün kendisini neden hala bir beta ana ağ olarak etiketlediğini açıklamaktadır; belirli hatalar, kodlar ve gecikmeler mevcut olabilir. Yine de Solstarter, Serum veya Raydium gibi geliştiriciler ve projeler ağda yer almak için ağa eklenmeye devam ediyor.

Bununla birlikte ağ, Eylül ayı boyunca iki büyük kesinti yaşadı. Ağ doğrulayıcıları sürümlerini yükseltene kadar ikinci kesintinin düzelmesi saatler aldı.

Sonuç

Solana, dezavantajlarına rağmen, sektörün dikkatini çeken yüksek performanslı bir blokzincirdir.

Bazı zorluklarına rağmen, Solana, sektördeki en tanınmış isimlerden bazılarının desteğini alarak, büyüme yolunda emin adımlarla ilerliyor gibi görünüyor.

Kısa sürede Solana, çeşitli DeFi uygulamalarında en çok kullanılan platformlardan biri haline geldi ve 2021’de NFT patlamasının merkezinde yerini aldı.

*CryptoPotato sitesindeki orijinalinden Kriptopedia tarafından tercüme edilmiştir.

KaynakArşiv Kaynak

0 Yorum
Inline Feedbacks
Bütün yorumları gör